Với kẻ đam mê xê dịch như tôi, cà phê không chỉ là thức uống để tỉnh táo sau những chuyến bay dài, nó là "chìa khóa" mở cửa vào nhịp sống của người bản địa. Tôi nhận ra mỗi thành phố đều có cách định nghĩa về hạnh phúc thông qua tách cà phê trên tay họ.
New York: Hối hả Coffee to-go
Tôi mở đầu chuyến đi nhiều ngày bằng việc quay lại thăm xứ sở cờ hoa - nơi có kỷ niệm gắn bó khi du học trước đây và những lần công tác sau này. New York hiện ra đầy cuốn hút trước mắt tôi bằng tiếng còi xe inh ỏi và nhịp chân dồn dập của những người khoác trên mình bộ đồ công sở lịch lãm, cùng ly Americano nóng hổi trên tay.
Ở đây, cà phê rõ ràng là hiện thân của chủ nghĩa công năng. Tôi đứng ở góc phố Manhattan, rồi hòa mình trong dòng người xếp hàng trước các xe đẩy cà phê hoặc cửa hiệu Starbucks. Họ thậm chí không ngồi xuống. Họ cầm chiếc ly tiện dụng cỡ lớn, sải bước dài và nhanh như thể mỗi giây dừng lại đều là lãng phí.
Cà phê Americano Starbucks như một biểu tượng của sự tiện lợi và nhanh chóng tại Mỹ
Phân tích sâu hơn, cà phê Mỹ (Americano) chính là hình ảnh phản chiếu của một nền kinh tế không ngừng vận động. Họ cần lượng hơn chất, cần sự tiện lợi hơn sự thưởng lãm. Ly cà phê tại New York giống như một loại "nhiên liệu" bơm thẳng vào huyết quản của những người đang vận hành bộ máy tài chính toàn cầu để có thêm năng lượng. Cảm giác của tôi khi ấy là sự choáng ngợp; một thứ văn hóa "to-go" (mang đi) lạnh lùng song đầy hiệu quả, đơn giản và thực tế, nơi giao tiếp bằng những cái gật đầu vội vã bên máy pha cà phê.
Milan: Lễ nghi trong tách nhỏ
Tạm biệt sự ồn ào, sôi động của New York để đến với Milan - Ý, tôi như bước vào một thế giới nơi thời gian được đo bằng những ngụm Espresso đậm đặc. Không quá lời khi nhận định tại đây, uống cà phê chẳng khác nào một nghi lễ tôn nghiêm mà phóng khoáng. Tôi học cách đứng tại quầy (al banco) như người Milan thực thụ. Không có chỗ cho những ly cỡ lớn pha loãng; ở đây chỉ có Espresso - linh hồn của đất nước này. Cái hay là nghệ thuật sống của dân bản xứ.
Workshop cà phê và trà: Hành trình đa giác quan, lan tỏa giá trị văn hóaChúng ta có sự kiên nhẫn của người Pháp khi nhìn từng giọt cà phê phin rơi xuống - hình ảnh mang tính thiền định cao. Song chúng ta cũng có sự năng động, linh hoạt của một nền kinh tế đang chuyển mình. Cà phê vỉa hè Việt Nam là sự tổng hòa của âm thanh: tiếng đá va vào ly, tiếng mời chào của người bán hàng rong, và cả tiếng râm ran bao câu chuyện trên trời dưới biển. Đó là nơi thông tin được lưu thông nhanh hơn cả internet.
Dù là chiếc ghế mây ở Paris hay ghế nhựa ở Hà Nội, cà phê phố đều là "không gian thứ ba" - nơi con người kết nối với nhau ngoài gia đình và công sở. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở thái độ với thời gian. Người Mỹ dùng cà phê để chinh phục thời gian, người Ý dùng để đánh dấu thời gian, còn người Pháp dùng để dừng thời gian và người Việt dùng để sống cùng thời gian.
Việt Nam đang đứng trước một vận hội lớn. Chúng ta không chỉ xuất khẩu hạt thô, mà đang xuất khẩu cả văn hóa. Những quán cà phê phong cách Việt đã bắt đầu xuất hiện tại Seoul, Tokyo hay New York. Sự giao thoa này cho thấy: dù thế giới có phẳng đến đâu, chính hồn cốt vỉa hè, sự bình dị và đậm đà của ly cà phê sữa đá vẫn là một "sức mạnh mềm" không thể thay thế.
Sau tất cả những dặm đường, tách cà phê ngon nhất không hẳn là ở nơi sang trọng, mà là tách cà phê khiến ta cảm thấy thuộc về một cộng đồng. Cà phê, cuối cùng, vẫn là thứ ngôn ngữ của trái tim, là cách mà nhân loại xích lại gần nhau - từng ngụm một, từng chút một.
