Ngày 29/5, tại tọa đàm góp ý sửa đổi Luật An toàn thực phẩm nhằm hạn chế thực phẩm bẩn từ gốc do báo Pháp Luật TPHCM tổ chức, ông Trần Phú Cường, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thú y TPHCM cho biết, công tác quản lý an toàn thực phẩm đối với sản phẩm động vật vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt ở khâu chăn nuôi nhỏ lẻ, giết mổ thủ công và truy xuất nguồn gốc.
Toàn cảnh hội thảo
“Việc theo dõi, ghi chép trong chăn nuôi cũng như quản lý thức ăn, thuốc thú y tại nhiều trang trại và nông hộ hiện chưa đồng bộ. Dù TPHCM đã có một vùng và 285 cơ sở chăn nuôi được công nhận an toàn dịch bệnh động vật trên cạn, nguy cơ mất an toàn thực phẩm vẫn hiện hữu nếu không kiểm soát chặt toàn bộ chuỗi sản xuất và phân phối” – ông Cường nói.
Ông Cường nhận định, ngành thú y giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kiểm soát thực phẩm từ gốc . Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy nhiều điểm giết mổ nhỏ lẻ vẫn chưa lưu trữ thông tin động vật đầu vào, chưa có hệ thống nhận diện cũng như truy xuất nguồn gốc. Dữ liệu giữa các khâu chăn nuôi, vận chuyển, giết mổ và phân phối cũng chưa được kết nối đồng bộ, dẫn đến khó khăn trong truy xuất và xử lý khi xảy ra sự cố.
Lực lượng chức năng TPHCM vừa phát hiện lò giết mổ heo trái phép trên địa bàn phường Thới An ngày 29/5 (ảnh: Chi cục Chăn nuôi và Thú y TPHCM)
Bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM cho rằng, không nên quay lại cơ chế tiền kiểm toàn diện bởi điều này có thể gây ách tắc cho hoạt động sản xuất, kinh doanh như từng xảy ra với Nghị định 46 trước Tết nguyên đán khi hàng hóa ùn ứ tại cảng do thiếu nhân lực kiểm nghiệm.
Thay vì siết tiền kiểm đại trà, cần chuyển sang mô hình quản lý rủi ro và hậu kiểm hiện đại. Những doanh nghiệp tuân thủ tốt cần được tạo điều kiện thuận lợi, trong khi các trường hợp vi phạm phải bị kiểm soát nghiêm ngặt và xử lý mạnh tay.
Liên quan đến chính sách quản lý an toàn thực phẩm theo chuỗi giá trị, bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở An toàn thực phẩm TPHCM cho rằng, việc kiểm soát phải bắt đầu từ khâu sản xuất, chăn nuôi, trồng trọt cho tới giết mổ, chế biến và phân phối. Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất hiện nay là thị trường Việt Nam vẫn tồn tại song song giữa mô hình sản xuất hiện đại và hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ.
Sở An toàn thực phẩm TPHCM kiểm tra giấy tờ nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa tại chợ Bình Tây
Bà Lan dẫn chứng, tại các hệ thống siêu thị hiện đại, việc truy xuất nguồn gốc thịt heo , thịt gà tương đối thuận lợi nhờ sản phẩm được đóng gói và dán nhãn đầy đủ. Thế nhưng tại các chợ truyền thống, sau khi thịt được pha lóc nhỏ lẻ thì gần như không còn khả năng truy xuất. “Khúc giữa làm rất tốt nhưng khúc đầu và khúc cuối của chuỗi vẫn còn nhiều lỗ hổng” - bà Lan nhận định.
Theo bà Lan, khoảng trống lớn nhất của Luật An toàn thực phẩm và các quy định liên quan hiện nay nằm ở việc hệ thống quản lý còn phân tán, thiếu đồng bộ, trong khi thị trường thực phẩm nhỏ lẻ, chợ tự phát và hoạt động kinh doanh không phép vẫn phổ biến.
Theo bà Lan, để giải quyết tận gốc bài toán thực phẩm bẩn, ngoài việc hoàn thiện hành lang pháp lý và tăng cường hậu kiểm, cần thay đổi cả nhận thức tiêu dùng của người dân. “Người tiêu dùng luôn muốn thực phẩm an toàn nhưng nhiều khi vẫn ưu tiên mua hàng rẻ, hàng trôi nổi . Đây là câu chuyện cần rất nhiều thời gian để thay đổi” - bà Lan chia sẻ.
