Năm ngoái, một nghiên cứu quy mô lớn cho thấy chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến có thể làm tăng nguy cơ tử vong sớm. Một nghiên cứu khác còn phát hiện mối liên hệ giữa nhóm thực phẩm này với bệnh Parkinson khởi phát sớm.
Điều đáng lo ngại là việc nhận diện thực phẩm siêu chế biến ngày càng khó khăn. Nhiều sản phẩm được quảng cáo là lành mạnh vẫn chứa hàng loạt chất phụ gia, chất tạo ngọt và chất bảo quản.
Theo chuyên gia dinh dưỡng nổi tiếng người Anh Rhiannon Lambert, tác giả cuốn The Unprocessed Plate, có 5 loại thực phẩm bà gần như không bao giờ mua hoặc dự trữ trong tủ lạnh.
Ảnh minh họa
Nước ngọt có gas
Đứng đầu danh sách là các loại nước ngọt có gas.
Rhiannon cho biết ngoài việc không thích hương vị, lý do chính khiến bà tránh xa loại đồ uống này là vì chúng gần như không mang lại giá trị dinh dưỡng đáng kể.
Các chuyên gia sức khỏe đường ruột của ứng dụng sức khỏe ZOE cũng khuyến nghị nên ưu tiên nước lọc, trà hoặc cà phê thay vì nước ngọt có gas.
Nước tăng lực
Một sản phẩm khác mà nữ chuyên gia không sử dụng là nước tăng lực.
Theo bà, các loại đồ uống này thường chứa nhiều chất phụ gia, phẩm màu, đường hoặc chất tạo ngọt nhân tạo.
Trước đây, chuyên trang dinh dưỡng Good Food từng xếp nước tăng lực vào nhóm những thực phẩm siêu chế biến kém lành mạnh nhất.
Nếu cần tỉnh táo hoặc tăng khả năng tập trung, Rhiannon cho rằng một tách cà phê sẽ là lựa chọn tốt hơn.
Tương cà
Đây có lẽ là cái tên khiến nhiều người bất ngờ nhất.
Mặc dù tương cà là gia vị quen thuộc trong nhiều gia đình, Rhiannon cho biết bà không giữ sản phẩm này trong tủ lạnh.
Lý do là phần lớn các loại tương cà công nghiệp chứa chiết xuất thảo mộc, gia vị và nhiều thành phần phụ gia khác – những nguyên liệu hiếm khi xuất hiện trong căn bếp gia đình.
Không chỉ vậy, tương cà còn chứa lượng đường khá cao. Một muỗng canh tương cà có thể chứa khoảng 4g đường.
Thay vì mua sẵn, nữ chuyên gia thường tự làm sốt từ cà chua tươi tại nhà.
Sốt BBQ
Tương tự tương cà, sốt BBQ cũng là sản phẩm bị Rhiannon loại khỏi danh sách mua sắm.
Loại sốt này thường chứa nhiều đường bổ sung, muối và các chất phụ gia tạo hương vị.
Theo bà, chỉ hai muỗng canh sốt BBQ có thể chứa tới 14g đường bổ sung – con số không hề nhỏ đối với một loại gia vị.
Xúc xích và thịt xông khói
Khép lại danh sách là các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích và thịt xông khói.
Đây là nhóm thực phẩm đã được xử lý bằng cách ướp muối, hun khói, lên men hoặc bảo quản bằng nhiều phương pháp khác nhau.
Rhiannon nhấn mạnh rằng xúc xích và thịt xông khói đều nằm trong nhóm chất gây ung thư loại 1 theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới. Điều này có nghĩa đã có đủ bằng chứng khoa học cho thấy việc tiêu thụ thường xuyên các loại thịt chế biến sẵn có thể làm tăng nguy cơ mắc ung thư.
Không cần loại bỏ hoàn toàn, nhưng nên hạn chế
Các chuyên gia cho rằng việc giảm tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến là một trong những cách hiệu quả giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đột quỵ và ung thư.
Tuy nhiên, điều này không hề dễ dàng bởi các sản phẩm này vừa tiện lợi vừa có giá thành phải chăng. Thay vì loại bỏ hoàn toàn, nhiều chuyên gia khuyến nghị nên ưu tiên thực phẩm tươi sống, tự nấu ăn nhiều hơn và hạn chế tần suất sử dụng thực phẩm siêu chế biến trong chế độ ăn hằng ngày.
Những thay đổi nhỏ như giảm nước ngọt, bớt thịt chế biến sẵn hay hạn chế các loại sốt công nghiệp có thể giúp cải thiện sức khỏe lâu dài và giảm đáng kể nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
