Trong bối cảnh thị trường xăng dầu Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển giao mang tính bước ngoặt, lộ trình bán đại trà xăng sinh học E10 (thay thế cho xăng khoáng RON 95) đã chính thức được kích hoạt trên phạm vi toàn quốc. Ông Phạm Anh Tuấn, Cửa hàng Trưởng cửa hàng số 3 Petrolimex, cho biết từ hôm nay, 15-5, cửa hàng sẽ chuyển đổi từ xăng E10 RON 95-III lên E10 RON 95-V. Từ đầu tuần tới, cửa hàng sẽ ngừng kinh doanh xăng khoáng để chuyển sang bán 100% xăng E10. Loại nhiên liệu mới này là hỗn hợp pha trộn giữa 90% xăng khoáng truyền thống và 10% ethanol (cồn sinh học). Dù chủ trương xanh hóa nhiên liệu đang nhận được sự ủng hộ, tâm lý e ngại về tính tương thích của xăng E10 đối với hệ thống động cơ vẫn là rào cản lớn nhất đối với người tiêu dùng.
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) thông tin hệ thống đã kinh doanh xăng E10 từ cuối tháng 4-2025, đạt độ phủ 80% số cửa hàng vào ngày 15-5 và dự kiến hoàn thành việc chuyển đổi vào ngày 20-5.
Ghi nhận thực tế tại các trạm xăng cho thấy, sự dè dặt là biểu hiện chung của không ít người dân. Anh Nguyễn Bảo Toàn (xã Gia Lâm, Hà Nội) thẳng thắn chia sẻ: "Nếu xăng E10 bảo vệ môi trường hơn thì chắc chắn tôi sẽ sử dụng rồi. Tuy nhiên, tôi lo ngại xăng E10 ảnh hưởng đến động cơ như nhiều người nói". Cùng chung tâm lý muốn quan sát thêm, anh Trần Văn Hùng (45 tuổi, Hà Nội) cho biết đối với phương tiện đắt tiền như ô tô, anh cần sự chắc chắn: "Nghe giải thích rõ ràng, lại thấy nhiều người dùng rồi nên tôi cũng đổ thử một ít. Quan trọng là chạy ổn định, không ảnh hưởng máy móc thì mới dùng lâu dài".
Giải đáp những băn khoăn này dưới góc độ kỹ thuật cơ khí, PGS-TS Đàm Hoàng Phúc (Đại học Bách khoa Hà Nội) phân tích rằng rủi ro lớn nhất không nằm ở bản thân chất lượng xăng sinh học, mà ở việc người dùng sử dụng sai tiêu chuẩn nhiên liệu so với thiết kế của xe. Thực tế, những lo ngại về xăng sinh học không xuất phát từ bản chất công nghệ mà chủ yếu liên quan tới chất lượng triển khai trên thực tế. Người tiêu dùng cần xác định rõ phương tiện của mình đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 3, Euro 4 hay Euro 5 để có lựa chọn phù hợp nhất, qua đó bảo vệ động cơ và tránh phát sinh chi phí sửa chữa.
Hiện có khoảng 60 quốc gia sử dụng xăng sinh học E10. Ảnh: AI
Ông Đào Công Quyết, đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), khẳng định thêm: "Hầu hết xe đời mới đều tương thích tốt. Tuy nhiên, có các dòng xe đời cũ, thường sản xuất trước năm 2005, hoặc xe sử dụng công nghệ cũ có thể bị ảnh hưởng". Theo VAMA, hệ thống nhiên liệu trên các dòng xe hiện đại đã được các nhà sản xuất thiết kế với vật liệu kháng cồn cực kỳ bền bỉ, từ bình xăng, bơm xăng đến kim phun và các vòng đệm. Do đó, người dùng xe đời mới hoàn toàn có thể yên tâm.
Nhìn rộng ra bình diện quốc tế, việc ứng dụng xăng E10 không phải là điều mới mẻ. Hiện có khoảng 60 quốc gia sử dụng xăng sinh học E10, trong đó Mỹ xem đây là tiêu chuẩn nhiên liệu phổ biến nhất. Ngay tại Vương quốc Anh, từ tháng 9/2021, Chính phủ đã chính thức đưa xăng E10 trở thành chuẩn nhiên liệu không chì 95 octane tại các trạm xăng. Đã hơn 5 năm trôi qua kể từ ngày áp dụng, nước Anh không hề ghi nhận tình trạng xe máy hay ô tô bị hỏng hóc hàng loạt trên đường phố.
Theo báo cáo từ Tổ chức tư vấn chính sách giao thông độc lập của Vương quốc Anh (RAC Foundation), hầu hết ô tô chạy xăng sản xuất từ năm 2011 trở đi đều có thể sử dụng xăng E10 một cách hoàn toàn an toàn. Dù vậy, tổ chức này cũng lưu ý vẫn có một vài ngoại lệ nhỏ ở các mẫu xe đời cũ của Audi, Ford, Mercedes-Benz, Toyota hay Volkswagen. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, người tiêu dùng luôn được khuyến cáo tra cứu kỹ Sách hướng dẫn sử dụng của xe. Chẳng hạn, mẫu Toyota Corolla Altis 2022 ngầm hiểu hoàn toàn tương thích, trong khi Mitsubishi Xforce ghi chú rõ ràng chỉ nên sử dụng xăng E10 là mức tối đa để không gây hại cảm biến. Đối với xe máy, hầu hết các nhà sản xuất lớn như Honda, Yamaha hay Piaggio đều đã thiết kế xe hiện đại tương thích với ethanol. Nhìn chung, khi nguồn nhiên liệu đạt chuẩn và hạ tầng phân phối được kiểm soát tốt, xăng E10 hoàn toàn là một bước chuyển đổi an toàn cho phần lớn phương tiện hiện nay.
