Một hóa thạch được tìm thấy tại lưu vực Changma, tỉnh Cam Túc (Trung Quốc), đang làm thay đổi hiểu biết của giới khoa học về microraptor, nhóm khủng long ăn thịt nhỏ có quan hệ họ hàng gần với Velociraptor.
Phân tích mới đối với phần vai và chi trước còn được bảo tồn nguyên vẹn cho thấy mẫu vật này thuộc về một loài hoàn toàn mới, được đặt tên là Jian Changmaensis. Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Annals of Carnegie Museum.
Tên gọi "Jian" lấy cảm hứng từ loài chim một cánh trong thần thoại Trung Quốc, nhằm nhấn mạnh những đặc điểm giống chim của sinh vật này. Trong khi đó, tên loài gắn với lưu vực Changma, nơi hóa thạch được phát hiện.
Sống vào khoảng 124-120 triệu năm trước, Jian Changmaensis trông như một con quái điểu hung tợn với lông vũ dài ở cả 2 chi trước và 2 chi sau, khiến nó trông như có 4 cánh.
Quái vật kỷ Phấn Trắng Jian Changmaensis (trái) - Ảnh đồ họa: Lewis LaRosa, Jão Canola.
"Nếu nhìn thấy chúng đậu trên cành cây, có lẽ nhiều người sẽ nghĩ đó là một loài chim hơn là họ hàng của Velociraptor", tiến sĩ Matt Lamanna, nhà nghiên cứu cấp cao tại Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Carnegie (Mỹ) nói.
Jian Changmaensis sở hữu xương chi trên dài khoảng 10cm, sải cánh ước tính khoảng 1,2m. Đôi cánh này không giúp chúng bay thực sự, nhưng đem đến khả năng lượn từ trên không xuống tương tự sóc bay, lao vào mục tiêu tiềm năng như một chiếc tiêm kích.
Bất chấp vẻ ngoài giống chim, về bản chất Jian Changmaensis vẫn là một con khủng long microraptor của họ "khủng long ăn thịt có lông vũ" Dromaeosauridae. Chúng là họ hàng của chim cổ đại, vốn cũng tiến hóa từ tổ tiên khủng long chung.
Địa điểm nơi loài mới lộ diện khiến phát hiện này trở nên độc đáo: Tầng địa chất Xiagou, gần làng Changma thuộc lưu vực Changma ở phía Tây Bắc tỉnh Cam Túc.
Khu vực này từ lâu nổi tiếng với các hóa thạch chim cổ. Nhóm nghiên cứu của ông Lamanna đã phát hiện hơn 100 mẫu hóa thạch chim tại đây trong suốt nhiều năm khảo sát. Tuy nhiên, Jian Changmaensis là mẫu vật khủng long không phải chim duy nhất được tìm thấy.
Hóa thạch Jian Changmaensis được bảo tồn ở dạng ba chiều hiếm gặp, dù chỉ còn lại một số mảnh xương. Ảnh: Hailu You
"Hóa thạch này cung cấp những thông tin quan trọng về lịch sử sinh học của lưu vực Changma cũng như bối cảnh tiến hóa của các tổ tiên loài chim ngày nay", ông Lamanna cho biết.
Phát hiện "quái vật lớn nhất Đông Nam Á", nặng đến 28 tấn, chân to như cột đìnhĐỌC NGAYHóa thạch mới cũng mang đến cơ hội nghiên cứu sâu hơn về nguồn gốc khả năng bay, một trong những bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử tiến hóa của động vật có xương sống.
Nhóm nghiên cứu hiện dự định sử dụng công nghệ quét hiện đại để phân tích chi tiết cấu trúc cánh của Jian Changmaensis. Những dữ liệu thu được có thể giúp giải đáp câu hỏi liệu loài khủng long này chỉ lướt giữa các tán cây hay đã sở hữu những khả năng bay sơ khai.
Minh Hoa (t/h)
